We zijn aangekomen bij de Tianzhu-berg, waar we in de voetsporen treden van zenmeester Sengcan, de 3e zen patriarch. Aan Sengcan wordt de bekende tekst “Vertrouwen in de Geest” toegeschreven. We bezoeken de grot waar Sengcan mediteerde en waar hij transmissie gaf aan Dayi Daoxin.

“Vertrouwen in de Geest”

Het is een versmelting van taoïsme en (Mahayana)boeddhisme. In deze tekst worden taoïsme (de dwaasheid van inspanning), de Geest (uit het Mahayana) en leegte (van Nagarjuna) prachtig verweven tot één geheel. Met andere woorden: een sublieme expressie van de zenspirit.
De spirit van deze tekst zie je terug in de Caodong Zenschool (Sōtō). De volledige tekst tref je op deze pagina.

De eerste ontmoeting tussen Huike en Sengcan¹

Sengcan is de opvolger van Huike. Hun eerste ontmoeting verliep volgens de overlevering als volgt:

Huike zei:
“Je lijdt aan lepra; waarom wil je mij zien?”

Sengcan antwoordde:
“Hoewel mijn lichaam ziek is, verschillen de geest van een zieke en uw geest niet van elkaar.”

De vervolgingen (574–580) onder keizer Zhou Wudi

Tijdens de vervolgingen van 574–580 vluchtte Huike met zijn leerlingen, onder wie Sengcan, naar het Sikong-gebergte in het zuiden. Ze leefden daar meer dan tien jaar in afzondering.

Sengcan was een markant figuur:
“Zijn aanwezigheid alleen al scheen genoeg te zijn om de wilde tijgers te temmen die de mensen daar schrik hadden aangejaagd.”

Toen de vervolgingen in 581 (Sui-dynastie) voorbij waren, keerde Huike na verloop van tijd terug naar het noorden. Voordat hij vertrok, gaf hij transmissie aan Sengcan.

Tianzhu-berg

Na zijn transmissie ging Sengcan in 590 naar het bekende pelgrimsoord in de Tianzhu-bergen (Taihu County, provincie Anhui) om daar onderricht te geven. De tempel waar hij verbleef heet tegenwoordig de Sansu-tempel.

Overlijden

Op een dag stond hij tijdens een dharmabijeenkomst onder een boom. Hij vouwde zijn handen en overleed.

Keizer Xuanzong van de Tang-dynastie verleende hem postuum de naam Zen Master Jianzhi (“Mirror Wisdom”)Ferguson, A. (2011). Zen’s Chinese Heritage. Somerville MA: Wisdom Publications². (Ferguson, 2011, pp. 26–27).

Hij had twee leerlingen

1. Hoover, T. (1986). Zen of de stille sprong naar het inzicht. Wijnegem: Het Spectrum. ↩︎
2. Ferguson, A. (2011). Zen’s Chinese Heritage. Somerville MA: Wisdom Publications. ↩︎

We stappen uit de bus aan de voet van “Broken Top (Potou) Mountain” in de Huangmei (Yellow Plum) provincie. We zijn gearriveerd op de plek waar misschien wel de belangrijkste veranderingen in de geschiedenis van zen hebben plaatsgevonden. Het is de plek van de 4e zen patriarch Daoxin, de opvolger van Sengcan. Je weet wel, de schrijver van het beroemde gedicht “Vertrouwen in de geest”.

Overnachting en mediteren in tempel

We bezochten de tempel in de eindejaarsperiode. Gedurende die tijd waren er sesshins gaande. We hebben dan ook samen met wel honderd andere Chinese leken en monniken kunnen mediteren, slapen en eten. Hieronder een filmpje van de loopmeditatie.

Er wordt eerst een half uur loopmeditatie gedaan (alleen de snelle variant, zoals je ziet), gevolgd door zestig minuten meditatie, om vervolgens weer een half uurtje te lopen en daarna opnieuw te gaan zitten.

Bijdrage van Dayi Daoxin

Daoxin legde de basis voor de groei van zen door een commune (sangha) te vormen rond landbouw en meditatiepraktijk. Het ging dus eigenlijk over beoefening in het dagelijks leven. Doordat er nu een vaste plek was, kon het aantal leerlingen groeien.
Bodhidharma, Huike en Sengcan hadden slechts enkele leerlingen. Daoxin had er meer dan 500. En deze trend zette zich door want de 5e patriarch had zelfs meer dan duizend leerlingen.

Eerste zen kloostergemeenschap

De vorige patriarchen waren vaak onderweg vanwege politieke onrust. In de Sui dynastie (581-618) kwam daar een einde aan en was er een periode van stabiliteit.
Daardoor was het mogelijk voor Daoxin om de eerste kloostergemeenschap in de lijn van Bodhidharma op te zetten. De landbouw activiteiten waren ook manier om de onafhankelijkheid van de gezaghebbers te garanderen. Door land- en tuinbouw veranderde ook de interpretatie van de voorschriften. Want het bewerken van het land brengt met zich mee dat insecten etc. gedood worden.

Innovaties

Daoxin zorgde een samengaan van Bodhidharma’s zen met andere boeddhistische tradities (Sanlun en Tiantai scholen) waardoor zen een bredere groep mensen aansprak. Verder innovaties, waardoor zen aantrekkelijker werd voor een breder publiek, waren o.a.: de integratie van zen praktijk met de Bodhisattva voorschriften (precepts); de integratie van de Lankavatara soetra met de Mahaprajnaparamita teksten (zoals hart sutra en Diamant sutra); de integratie van zen praktijk met het reciteren van de naam van de Boeddha. Met andere woorden, Daoxin verenigde de verschillende leerstellingen tot een geheel

Een tijd van verandering

Daoxin leefde in de Sui-dynastie (581-618) en het begin van de T’ang-dynastie. De Tang Dynastie was de gouden eeuw van zen. De hoofdstad was Xian. Zie onderaan dit artikel een beschrijving van de sfeer in die tijd.

De eerste ontmoeting tussen Sengcan en Daoxin

Het jaar 592 – Daoxin was 11 of 12 jaar oud toen hij Sengcan ontmoette aan de voet van Tianzhushan. Het gesprek ging als volgt:

Daoxin : “Ik vraag om mededogen van de meester. Kunt u mij alstublieft vertellen over de poort tot bevrijding?”
Sengcan: “Wie heeft jou vastgebonden?”
Daoxin: “Niemand”
Sengcan: “Waarom zoek je dan naar bevrijding?”
Toen Daoxin dit hoorde kwam hij tot grote verlichting.
(The Record of Transmitting the Light: Zen Master Keizan’s Denkoroku, 1996)

Enkele teksten toegeschreven aan Dayi Daoxin

Een enkel lichaam
Daoxin: “…deze geest …, [is] het hetzelfde als de ware Dharma-aard van de Tathagata, en het wordt de Ware Dharma genoemd, of het wordt Boeddha-natuur genoemd, of de Ware Aard van Alle Dharma’s, of de werkelijkheid, of het Zuivere Land, of bodhi, of diamanten samadhi, of fundamentele verlichting, of het nirvana-rijk, of prajna, enzovoort. Hoewel er onbeperkte namen voor zijn, zijn ze allemaal een enkel lichaam dat niet kan worden waargenomen [met kenmerken], en [deze termen] zijn [slechts verschillende] beschrijvingen van de [praktijk van] observeren.”
(Zen’s Chinese Heritage, 2011, p. 29)

Mijn essentiële beoefening
Daoxin: “Mijn essentiële beoefening is in overeenstemming met de Lankavatara soetra’s “De geest van alle boeddha’s is het eerste principe”, en ook in overeenstemming met de Prajnaparamita Soetra uiteengezet door Manjushri’s ‘enkelvoudige beoefening samadhi’, [namelijk] dat degenen die denken aan de Boeddha-geest [zelf] boeddha’s zijn, terwijl degenen die verwaterde gedachten denken gewone mensen zijn.”
(Zen’s Chinese Heritage, 2011, p. 30)

Vele vertakkingen
Op een dag zei Daoxin tegen de monniken: “Op een dag maakte ik een reis naar de berg Lu. Ik klom naar de top van de berg en keek toen in de richting van de berg Potou. Er lag een laag paarse wolken over de berg, maar daaronder bevonden zich verschillende stromen witte wolken die zich in zes richtingen uitstrekten. Begrijp je de betekenis hiervan?” De monniken zwegen. Toen zei Hongren: “Betekent het niet dat nadat de meester overleden is, er vele vertakkingen van de Boeddha-Dharma zullen zijn?” Daoxin zei: “Goed.”
(Zen’s Chinese Heritage, 2011, p. 32)

Overlijden

Daoxin vroeg aan Hongren om een mausoleum te bouwen. Toen dit klaar was trok Daoxin zich daar terug voor zijn laatste meditatie. Na zijn dood werd zijn lichaam in verlakte gewaden gehuld, wat zo’n prachtig gezicht was dat niemand het mausoleum durfde te sluiten (bron: Zen en de stille sprong van het inzicht, p 56)Daoxin vermaande zijn discipelen plotseling door te zeggen: “Laat de talloze dharma’s van de wereld wegvallen . Ieder van jullie, bescherm dit inzicht en draag het mee naar de toekomst.” Toen hij dit had gezegd, zat de meester vredig en stierf: hij was 72 jaar oud. Zijn stoepa werd gebouwd op de berg waar hij lesgaf. Op de 8e dag van de 4e maand van het volgende jaar ging de deur van de stoepa spontaan open en onthulde het de meester die erin zat alsof hij leefde. Daarna durfden zijn discipelen de deur niet meer te sluiten. Keizer Dai Zong gaf Daoxin postuum de naam Zenmeester Dayi [‘Great healer’]. Zijn stoepa kreeg de naam “Compassionate Cloud”
(Zen’s Chinese Heritage, 2011, p. 33)

Bijlage: Beschrijving van de sfeer in Xian

“De stad was als een netwerk gebouwd, met weelderige vermiljoenrode keizerlijke paleizen en tuinen vorstelijk op één plek bijeengebracht. Het aantal inwoners bedroeg meer dan twee miljoen en de internationale, welvarende markten werden overstroomd door kooplieden uit de meest verafgelegen gebieden van Azië en Europa, waarbij een waarlijk verbazingwekkende kakofonie van talen weerklonk: Indiaas, Japans, Turks, Perzisch, Romeins Latijns en Arabisch, en ook de vele dialecten uit China zelf. Christenen liepen tussen de boeddhisten, evenals mohammedanen en joden. Handwerkslieden werkten met zilver, goud, edelstenen, zijde en porselein, terwijl dichters in dranklokalen bijeenkwamen om wijn te drinken, stukjes fruit te knabbelen en zich te ontspannen met rondogige buitenlandse serveersters. Dit waren de wereldse aantrekkelijkheden van Xian aan het begin van de 7e eeuw. Deze nieuwe verfijning en stedelijkheid, evenals de politieke stabiliteit die dit alles mogelijk maakten werden eveneens weerspiegeld in de veranderingen in Ch’an – nomadische dhyana-meesters die zich in de bergen plachten te verschuilen evolueerden tot het brandpunt van gevestigde landbouwgemeenschappen bijeengebracht in kloosters. De groei van Ch’an naar een gevestigde plaats in het Chinese leven consolideerde onder de vierde patriarch, Daoxin, wiens leven de Sui- en het begin van de Tang-dynastie overspande.”
Zen of de stille sprong van het inzicht, p54

Dit bezoek aan de tempel van de Daoxin (de 4e zen patriarch) was onderdeel van een zen-reis die ik samen met Annie Zheng Yi (vertaler Chinees en acupucturist i.o.) heb mogen begeleiden (dec/jan 2025/26). We bezochten plekken waar de eerste zes Chinese zen patriarchen verbleven, onderricht gaven of transmissie ontvingen.

Hartelijke groet mede namens Annie Yi,

John Chuandeng de Weerdt (zenleraar bij Zentrum en Ming Zen Centrum)

“Het onveranderlijke is slechts een illusie van de menselijke oren, ogen en geest. Water dat eenmaal over de rivierbedding gestroomd heeft, kan nooit meer terugkeren op zijn loop. Met het menselijk leven is het niet anders. Het zijn slechts onze op wereldse zaken ingestelde ogen en geesten die vandaag zien als een herhaling van gisteren. Verlichte ogen en geesten zullen moeten erkennen dat elk ogenblik weer een andere vorm aanneemt.”

Shundo Aoyama Roshi

Tijdens deze ZEN-workshop maak je op een toegankelijke manier kennis met zen en meditatie. Onder begeleiding van sensei John de Weerdt leer je te mediteren in de stijl van zen (zazen) en ontdek je hoe je een ontspannen houding kunt ontwikkelen — zowel lichamelijk als geestelijk.

We verkennen daarnaast thema’s als: het doel van zen-meditatie, rituelen, de ontwikkeling van het zenboeddhisme en belangrijke begrippen uit de boeddhistische leer.

Er is volop ruimte om ervaringen te delen en om je vragen te stellen.

Details

Programma

14:30 – 15:00 Uitleg zen-meditatie en loopmeditatie
15:00 – 15:30 Zenmeditatie + loopmeditatie
15:30 – 16:15 Uitwisseling en onderricht
16:15 – 16:30 Zen-meditatie en afsluiting

Je kunt je aanmeldien via Tanith Yoga

Ming Zen Centrum is lid van de Boeddhistische Unie Nederland

“Draai het licht om en belicht jezelf, leer een stap terug te doen. Lichaam en geest zullen als vanzelf oplossen, jouw oeraangezicht zal zich openbaren. Als je de dingen wilt zien zoals ze zijn, dan moet je – hier en nu – geheel jezelf zijn, zoals je bent.‘

Citaat uit de “Universele aanbeveling voor zazen” van Dogen (1200 – 1253)

Deze middag gaan we besteden aan de ins en outs van zenmeditie (zazen). We doen dit onder leiding van zenleraar John de Weerdt Sensei. John gaat op inspirerende wijze en aan de hand van een wereldberoemde tekst van Japanse zenmeester Dogen (1200-1253) je laten ervaren wat de kracht van zenmeditatie is.

Je kunt je aanmeldien via YOGA-NU

Lees verder →

Op zondag 19 oktober 2025 komt David Brazier naar Ming zen Centrum in IJsselstein. De bijeenkomst begint om 10.00u en zal tot ongeveer 13:00 uur duren. David is bij velen bekend, door zijn boeken, maar ook door de weekenden die hij met grote regelmatig geeft bij Zentrum in Utrecht. Zo is hij zaterdag 18 oktober een hele dag in Zentrum (Utrecht)

De ruimte is beperkt dus meld alleen aan als je echt komt. Wat de vergoeding voor David betreft: het idee is om iedereen een vrijwillige donatie te vragen (suggestie is € 20,-.). Er staat zondag een schaal waar je dan je donatie in kunt doen.

David zal praten over: “The key teachings of early Chinese Chan that are still relevant for our practice today.”

Praktisch

Lokatie: IJsselstraat 14 in IJsselstein (Utrecht)
Parkeren (gratis): Kronenbrugplantsoen (Utrechtsestraat 10, 3401 CV IJsselstein)
OV: vanaf tramhalte Hooghe Waerd (eerste halte in IJsselstein) is het 10 minuten lopen (650 meter).

Programma

09:45 Deur open
10:00 Welkom
10:05 Zazen (1x) + kinhin
10:30 Teisho door David Brazier
11:30 Koffie en thee
12:00 Zazen (1x)
12:25 Vraag en antwoord
13:00 Afsluiting

Korte bio van David Brazier + 10 mooie interviews met David

Lees verder →