De spiegelgeest is een bekend beeld in zen. Je ziet het o.a. terug in de plaatjes van de os of bij het verhaal over het ontwaken van Dongshan (807 – 869) toen hij zijn weerspiegeling zag in het water. Dogen staat in de traditie van Dongshan. Lees de onderstaande regels uit de Genjo Koan (met commentaar) maar eens over de spiegelgeest.

Dogen’s Genjo Koan regel 13 t/m 15¹

13. Wanneer we vormen zien of geluiden horen met de volle inzet van lichaam-geest, nemen we ze op intieme wijze in ons op;
14. toch is het niet zoals een weerspiegeling in een spiegel of de maan in het wateroppervlak.
15. Wanneer één kant verhelderd wordt, blijft de andere kant in het donker.

Commentaar van John de Weerdt Sensei

Regel 13: Geleidelijk
Door het zien van vormen en het horen van geluiden ontstaat er verlangen om ons lichaam en geest tevreden te stellen. Door daar één mee te worden kunnen we die verlangens langzaam maar zeker verhelderen waardoor we onszelf beter leren kennen. Deze (zelf) kennis is belangrijk maar het is niet waar ontwaken uiteindelijk over gaat.

Regel 14: Plotseling
Ontwaken daarentegen is plotseling, stelt Dogen. Genjo is het plots donker worden van het “ik”; de preoccupatie met het ‘ik” is weg, voor zolang het duurt. En dan komt plots de onversneden werkelijkheid in het volle licht te staan, precies zoals die nu is (koan).

Regel 15: Dharmakaya (boeddha body)
De helderheid (ontwaken) ontstaat pas wanneer de andere kant (het “ik”) donker is. Er is sprake van een omslagpunt zodat er plotseling een spiegel is die alle dingen (incl. gedachten) moeiteloos weerspiegeld. Zoals een rimpelloos meertje in de holst van de nacht die de maan of een vogel die langs vliegt perfect weerspiegeld.

Wil je een goed boek lezen over de Genjo Koan? The Dark Side of the Mirror geschreven door David Brazier

1. Vertaling Andre van der Braak ↩︎

Kijk voor de vorige regels uit de Genjo Koan

AGENDA

Ming Zen Centrum is lid van de Boeddhistische Unie Nederland