Zenmeditatie gaat over “iets” anders. En dat andere kan in niet op “eigen” kracht bewerkstelligen. Klink nogal lastig. Zen meester Dogen (1200-1253) zegt het mooier. Lees maar eens regel 5 t/m 12 en het commentaar daaronder.

Dogen’s Genjo Koan regel 5 t/m 12¹

5. Het beoefenen-realiseren [shushō] van de tienduizend dingen vanuit ons eigen zelf is begoocheling;
6. wanneer de tienduizend dingen naar voren komen en ons spontaan beoefenen-realiseren, dan is dat verlichting.
7. Boeddha’s zijn zij die begoocheling groots verlichten;
8. gewone levende wezens zijn zij die groots begoocheld zijn te midden van verlichting.
9. Verder heb je mensen die verlichting bovenop verlichting verkrijgen,
10.en mensen die in hun begoocheling nog verder begoocheld raken.
11.Wanneer boeddha’s echt boeddha’s zijn, hoeven ze zich daar niet bewust van te zijn.
12.En toch zijn ze gerealiseerde boeddha’s en gaan ze voort dit boeddhaschap te realiseren.

Commentaar van John de Weerdt Sensei

Regel 5: “Doe het zelf” boeddhisme
Beoefening is verlichting. Alleen kan ik het niet bewerkstelligen. Zen-beoefening is geen “doe het zelf” boeddhisme. Een belangrijk inzicht is dat het op eigen kracht niet gaat lukken.

Regel 6: Andere kracht
Alleen door “andere kracht” kan verlichting gerealiseerd worden; de onversneden werkelijkheid kan ons verlichten. Anders gezegd: de wereld om ons heen (de tienduizend dingen) kunnen ons verlichten. De voorwaarde is dat we die werkelijkheid dienen toe te laten. Hoe? Door overgave aan andere kracht. Het “ik” zit er dan niet meer tussen.

Regel 7: Boeddha’s
Een boeddha verblijft in de Yin positie (donkere kant) waardoor alles kristalhelder wordt (de Yang kant). Want vanuit die positie staat de begoocheling volledig in de schijnwerpers. Nico schreef of zei eens: “iedereen die hem tegenkomt verandert is een boeddha”

Regel 8: Gewone levende wezens
Vanuit de Yang positie kun je niet naar buiten kijken. Je bent immers begoocheld door het “ik” waarvan je de reflectie in de ruit ziet. Ondanks het feit dat je al verlicht bent.

Regel 9: Klink… ketjing!
Voor Boeddha’s valt het kwartje (de verlichting) steeds dieper. Het kan steeds meer leven omvatten. Door zazen leren we onze tekortkomingen te zien en te laten voor wat ze zijn. Hierdoor ontstaat er een vrijer functioneren.

Regel 10: “Down the rabbit hole”
Echter “gewone” mensen raken steeds verder van huis. Begoochelde mensen proberen hun tekortkomingen te verdoezelen en daardoor worden ze nog meer begoocheld.

Regel 11: Dharma regen
Aan de donkere kant van de spiegel is er tijdelijk geen “ik”. Er is geen “ik” die zich bewust is van verlichting, er is alleen maar helderheid. Boeddha’s (de werkelijkheid) kunnen (zonder dat ze het door hebben) mij verlichten. M.a.w. de werkelijkheid is een de bron van genade (grace). Er is eindeloos onderricht voor iedereen, de regen valt op iedereen zonder onderscheid. Maar ja, is het ik voldoende gesmolten om dit te realiseren?

Regel 12: De boeddha weg
Boeddha’s zijn zich er niet van bewust en toch……

Wil je een goed boek lezen over de Genjo Koan? The Dark Side of the Mirror geschreven door David Brazier

1. Vertaling Andre van der Braak ↩︎

Kijk hier voor de volgende regels uit de Genjo Koan van Dogen

Agenda

Ming Zen Centrum is lid van de Boeddhistische Unie Nederland